İçeriğe geç
egitimce

Yükseköğretim

Öğretim elemanları için: YÖK'ün üretken yapay zekâ etik rehberi ne diyor, yapay zekâ kullanımı nasıl beyan edilir, izlenceye nasıl bir politika yazılır.

YÖK Genel Kurulu, 18 Nisan 2024

YÖK etik rehberi özeti

YÖK'ün "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber"i, Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 18 Nisan 2024 tarihli kararıyla uygun bulundu. Rehber yasak değil, sorumluluk çerçevesi çizer; temel değerleri şeffaflık, dürüstlük, özen, adalet ve saygı, gizlilik ve mahremiyet, hesap verebilirliktir.

Kullanılabilir, sorumluluk sizde

  • Literatür taraması (uydurma kaynak riskine dikkat ederek)
  • Çeviri, dil bilgisi ve yazım kontrolü
  • Kaynakların düzenlenmesi
  • Metin ve görsel etiketleme
  • Veri kalitesini değerlendirmede yardımcı araç olarak

Rehbere göre yapılmamalı

  • Hipotez geliştirme, tartışma, yorumlama gibi üst düzey aşamaları yapay zekâya bırakmak
  • Makalenin tamamını yapay zekâya yazdırmak
  • Yapay zekâyı yazar olarak göstermek
  • Anketlerde gerçek katılımcı yerine yapay zekâ kullanmak
  • Anonimleştirilmemiş kişisel veriyi yapay zekâya girmek

Rehber ayrıca yapay zekâ kullanılan bölümlerin yöntem kısmında açıklanmasını, etik kurul başvurusunda yapay zekâ kullanımının amacı, kapsamı ve niteliği hakkında bilgi verilmesini ister ve bu hususların göz ardı edilmesinin disiplin sorumluluğuna yol açabileceğini belirtir. Dikkate alınması önerilen mevzuat: 6698 sayılı KVKK, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği ile Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi.

Kullanım beyanı şablonu

Rehber; hangi aracın, ne zaman, çalışmanın hangi aşamasında kullanıldığının ve aracın sürümünün belirtilmesini ister. Bu bilgileri içeren bir yöntem cümlesi örneği:

Bu çalışmada [araç adı ve sürümü], [tarih aralığı] tarihlerinde [aşama, ör. İngilizce özetin dil kontrolü ve kaynakçanın biçimlendirilmesi] amacıyla kullanılmıştır. Üretilen çıktılar yazarlar tarafından gözden geçirilmiş ve düzeltilmiştir; içeriğin tüm sorumluluğu yazarlara aittir.

Derginizin ya da üniversitenizin kendi beyan biçimi varsa ona uyun. Bazı üniversiteler lisansüstü tezler için ayrı beyan formu kullanmaya başladı.

Derste yapay zekâ politikası

YÖK rehberi araştırma ve yayına odaklanır; derste öğrencilerin yapay zekâ kullanımı için ulusal bir kural koymaz. Bu yüzden her ders için izlencede açık bir politika yazmak, öğrencinin neyin serbest olduğunu baştan bilmesini sağlar. egitimce'nin önerdiği basit dört düzey:

DüzeyAnlamıÖrnek bileşen
0Yapay zekâ kullanılamazSınıf içi sınav
1Fikir üretme ve planlama için kullanılabilir; metin yapay zekâya yazdırılamazDönem ödevinin konu seçimi
2Dil ve yazım düzeltmesi için kullanılabilir; kullanım beyan edilirLaboratuvar raporu
3Yapay zekâ ile birlikte üretim serbest; nasıl kullanıldığı ayrıntılı beyan edilirYapay zekâ ile proje geliştirme

Bu düzeyleri izlencenize uyarlamak için AKD-01 istemini kullanabilirsiniz. Üniversitenizin senato kararı ya da yönergesi varsa önce ona uyun.

Yapay zekâ dedektörleri hakkında

"Yapay zekâ ile yazılmış" tahmini yapan araçlar yanlış alarm verebilir; bu araçların skorunu tek başına kanıt saymak öğrenciye haksızlık doğurabilir. Ölçmeyi, öğrencinin düşünme sürecini görünür kılan biçimde tasarlamak daha güvenilir bir yoldur: ara taslaklar, sözlü savunma, sınıf içinde yazılan bölümler, yerel ve güncel veri. Bkz. AKD-02.