İçeriğe geç
egitimce

Rehber

İyi bir istemin beş parçası

Rol, görev, bağlam, biçim ve sınır. Aynı isteği zayıf ve güçlü biçimde yazmanın farkı, örnekleriyle; ilk cevaptan sonra nasıl düzeltilir.

Son güncelleme: 15 Kasım 2026

Yapay zekâ araçları, ne istediğinizi ne kadar açık anlatırsanız o kadar işe yarar sonuç verir. “İstem” (İngilizcesiyle prompt), araca yazdığınız talimattır. İyi bir istemin beş parçası vardır.

1. Rol

Aracın hangi bakış açısıyla cevap vereceğini söyleyin: “Sen deneyimli bir ortaokul fen bilimleri öğretmenisin.” Rol, kullanılacak dili ve ayrıntı düzeyini belirler.

2. Görev

Ne istediğinizi tek, net bir fiille söyleyin: hazırla, yaz, özetle, karşılaştır, kontrol et. “Bana bir şeyler söyle” yerine “8 soruluk bir çalışma kâğıdı hazırla.”

3. Bağlam

Aracın bilmediği ama sizin bildiğiniz şeyler: sınıf düzeyi, konu, süre, sınıfın genel özellikleri, elinizdeki imkânlar. Bağlam ne kadar somutsa sonuç o kadar size uygun olur. Bağlam verirken bile öğrenci adı ya da öğrenciye ait bilgi yazmayın; sınıfı genel olarak anlatın (“kalabalık, okuma düzeyi farklı öğrenciler var”).

4. Biçim

Sonucun nasıl görüneceğini söyleyin: tablo, madde listesi, bir sayfa, 250 kelime, cevap anahtarı ayrı. Biçimi belirtmezseniz uzun ve dağınık bir metin alabilirsiniz.

5. Sınır

Neyi istemediğinizi söyleyin: “Emoji kullanma”, “Ders notumun dışına çıkma”, “Kaynak bilmiyorsan uydurma, bilmiyorum de”. Sınırlar özellikle uydurma bilgiyi azaltmakta işe yarar.

Zayıf ve güçlü istem

Zayıf:

Kesirler hakkında soru yaz.

Güçlü:

Sen deneyimli bir matematik öğretmenisin (rol). 5. sınıf öğrencileri için kesirlerle toplama konusunda 6 soru yaz (görev). Öğrenciler paydaları eşit kesirleri biliyor, paydaları farklı kesirlere yeni geçtik (bağlam). Soruları kolaydan zora sırala, cevap anahtarını en sona ayrı yaz (biçim). Günlük hayattan örnekler kullan, ondalık sayı kullanma (sınır).

İlk cevap son cevap değildir

Sonucu beğenmediyseniz baştan yazmak yerine düzeltme isteyin:

  • “3. soru çok kolay, yerine daha zor bir soru yaz.”
  • “Dili sadeleştir, cümleleri kısalt.”
  • “Aynı içeriği tablo olarak ver.”
  • “Bu cevapta emin olmadığın bir bilgi var mı? İşaretle.”

Kendi metninizi verin

Bir konuyu kendi ders notunuzdan özetletmek ya da kendi metninizi farklı düzeylere uyarlatmak, aracın genel bilgisine güvenmekten daha güvenilirdir. Notunuzu yapıştırıp “yalnızca bu metni kullan” demek uydurma bilgi riskini azaltır. Yalnızca öğrenciye ait metinleri vermeyin.

MEB’in öğretmen rehberi de etkili istem yazmanın adımlarını ve sekiz farklı komut formülünü örneklerle anlatır. egitimce’deki istemler bu beş parçayla yazıldı; her birini kendi sınıfınıza göre değiştirebilirsiniz.